Η Ελληνική πολιτική μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο

Κοινοβουλευτισμός και δικτατορία

• Σωτήρης Ριζάς

Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να διαγράψει το πλαίσιο των εξελίξεων της ελληνικής πολιτικής από το τέλος του Eμφυλίου πολέμου, τον Σεπτέμβριο του 1949, έως τη μεταπολίτευση, τον Ιούλιο του 1974. Τρία θεμελιώδη θέματα διατρέχουν αυτή την εικοσιπενταετία: Πρώτο, η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Αυταρχική πολιτική κουλτούρα, κληρονομιά του Eμφυλίου πολέμου, αυξημένη επιρροή του στέμματος και του στρατού, επίδραση του Ψυχρού πολέμου, ασυμφωνία σχετικά με τους κανόνες του παιχνιδιού, αδυναμία συγκρότησης ισχυρών ομοιογενών μαζικών κομμάτων συνέργησαν στην κατάπτωση και την κατάλυση του κοινοβουλευτισμού. Δεύτερο, ο Ψυχρός πόλεμος. Η Ελλάδα εντάσσεται στο διπολικό διεθνές σύστημα. Στη συνέχεια, το Κυπριακό θέτει θεμελιώδη θέματα, όπως τη διάκριση μεταξύ ατλαντικών και εθνικών συμφερόντων και την αμερικανική επιρροή στην ελληνική εσωτερική και εξωτερική πολιτική. Παράλληλα, ανιχνεύεται η δυνατότητα συμμετοχής στην ευρωπαϊκή ενοποίηση.Τέλος, η διαδικασία οικονομικής ανάπτυξης. Κρίσιμες επιλογές αφορούν την εκβιομηχάνιση και το ρόλο του κράτους στην αναπτυξιακή διαδικασία. Ανάπτυξη και αστικοποίηση θέτουν ζητήματα κατανομής ευκαιριών και εισοδημάτων και ταυτόχρονα μετατρέπουν το υπόστρωμα της ελληνικής πολιτικής. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, η Ελλάδα, χωρίς να αποτελεί ακόμα κοινωνία της ευημερίας κατά το μεταπολεμικό πρότυπο, είναι αντιμέτωπη όλο και περισσότερο όχι μόνο με το πρόβλημα της φτώχιας αλλά και με τη διαχείριση των προσδοκιών ανάπτυξης. Το ζήτημα αυτό συνυφαίνεται με τα πολιτικά-συνταγματικά θέματα που εδράζονται στο παρελθόν και συγκροτούν συνολικά το ζήτημα προσαρμογής του πολιτικού συστήματος σε ένα νέο, εντελώς διαφοροποιημένο περιβάλλον από αυτό στο οποίο συγκροτήθηκε η μετεμφυλιακή πολιτική διευθέτηση.

Σωτήρης Ριζάς

Ο Σωτήρης Ριζάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Είναι διευθυντής ερευνών στο Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών. Ήταν Visiting Research Associate στο Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του King's College / Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (1994-1995) και Stanley J. Seeger Visiting Fellow in Research στο Hellenic Studies Program / Πανεπιστήμιο του Princeton (2004-2005). Έχει γράψει μεταξύ άλλων: Η Προεδρία της Δημοκρατίας στην Ελληνική Πολιτική 1924-1935 και 1974-1985 (1992), Το Μακεδονικό ζήτημα. Εξωτερική επέμβαση και Ελληνική πολιτική (1996), Ένωση - Διχοτόμηση - Ανεξαρτησία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βρετανία στην αναζήτηση λύσης για το Κυπριακό 1963-1967 (2000), Η Ελλάδα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη 1961-1964. Πολιτικές και οικονομικές όψεις του προβλήματος ασφαλείας στο μεταίχμιο Ψυχρού Πολέμου και Ύφεσης (2001), Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η δικτατορία των συνταγματαρχών και το Κυπριακό ζήτημα 1967-1974 (2002), Οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Αιγαίο 1973-1976 (2006), Τα Βαλκάνια και η Ελλάδα σε μετάβαση. Από τον Ψυχρό Πόλεμο στην Ύφεση, 1960-1974 (2006).